از مدتها قبل بهتون قول داده بودم راجع به اندومتریوسیس براتون بگم.
اگر شما در ناحیه لگنی احساس درد میکنید، خصوصا در زمان پریودی، حتما این پست رو بخونید.
اندومتریوز یک مشکل عموما دردناک در ناحیه رحمه، به این شکل که بافتی مشابه بافت داخلی رحم، به نام اندومتریوم در خارج از رحم، معمولا در ناحیه تخمدانها، لوله فالوپ و بافتهای داخل لگن شکل میگیره. در موارد خیلی نادر ممکنه به ارگانهای خارج لگن هم گسترش پیدا بکنه.
در این صورت این بافت تشکیل شده مشابه اندومتر، عملکردی مشابه اندومتر رو اعمال میکنه. یعنی چه عملکردی؟
ضخیم شدن، فروپاشی و خونریزی در هر سیکل قاعدگی. ولی چون برخلاف رحم این خونریزی راهی به بیرون پیدا نمیکنه که دفع بشه، داخل بدن محبوس میشه و ایجاد درد میکنه. بافتهای اطراف این بافت حساس میشن و آسیب میبینن و با اتصال به بافتهای دیگه ایجاد چسبندگی میکنه.
اندومتریوز ممکنه باعث مشکلات بارداری هم بشه. ولی خوشبختانه درمانهای موثری براش موجوده.
علائم اندومتریوز چیست؟
نشانه اصلیش درد در ناحیه لگن هستش که معمولا همراه با دردهای قاعدگیه که حتی میتونه خیلی شدید باشه. یادتون باشه همه خانمها ممکنه دردهای قاعدگی رو تجربه کنن اما خانمها با مشکل اندومتریوز با شدت بیش از معمول این دردها رو دارن. که حتی ممکنه با گذشت زمان بدتر هم بشه. این دردها میتونه قبل از شروع پریود شروع بشه و تا بعد از پریود ادامه پیدا کنه.
سایر نشانهها:
-درد در قسمت پایینی کمر، درد در ناحیه شکم
-درد حین نزدیکی (سکس) و یا بعد از آن
-درد هنگام دفع ادرار و مدفوع خصوصا در زمان پریودی
-خونریزیهای شدید و یا غیر متعارف (بین دو سیکل= اینترمنستروال بلیدینگ)
-ناباروری: معمولا وقتی خانمی نابارور هستن اولین شک به اندومتریوز هست
سایر علائم غیر اختصاصی: خستگی، اسهال، یبوست، نفخ، حالت تهوع خصوصا در روزهای پریود
بارداری علائم و نشانههای اندومتریوز رو موقتا بهتر میکنه و یائسگی میتونه اندومتریوز رو خاتمه بده (مگه اینکه استروژن دریافت کنید)
دقت کنید شدت درد معیار سنجش اندومتریوز نیست. گاهی ممکنه شما اندومتریوز خفیف با شدت درد شدید داشته باشید. یا برعکس اندومتریوز پیشرفته با درد کم و حتی بدون درد…
دقت کنید تشخیص اندومتریوز رو به عهده پزشک بگذارید. چون درد اندومتریوز ممکنه با دردهایی از جمله بیماری التهابی لگن، کیست تخمدان و … اشتباه گرفته بشه یا حتی با آیبیاس (سندروم روده تحریکپذیر)
پس اگر هرکدوم از علائم بالا رو داشتید به پزشک مراجعه کنید. یادتون باشه تشخیص زود هنگام میتونه خیلی در روند درمان کمککننده باشه.
ریسک فاکتورهای ابتلا به اندومتریوسیس چی هستن؟ یعنی چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا به اندومتریوز هستن؟
عدم بارداری در سنین باروری/ شروع سیکلهای قاعدگی از سنین خیلی کم/ یائسگی در سنین بالا/ سیکل قاعدگی کوتاه زیر ۲۷ روز/ پریودهای سنگین و طولانی بالای ۷ روز/ سطح استروژن بالا در بدن یا استروژن تراپی/ سابقه خانوادگی اندومتر در مادر خواهر خاله عمه/ شاخص پایین توده بدنی/ بیماریهایی که مانع خروج طبیعی خون قاعدگی میشن/ ابنرمالیتی در دستگاه باروری
هرکدوم از این موارد بالا رو داشتید در ریسک بالاتری از خطر ابتلا به اندومتریوز قرار دارید.
چرا حالا این مسئله انقدر مهمه؟
چون تقریبا یک سوم تا نیمی از کسانی که اندومتریوز دارن به سختی باردار میشن. از طرفی تحقیقات جدید نشون داده ریسک سرطان تخمدان هم بالا میبره ولی هنوز اثبات شده نیست.
راههای تشخیص و درمان:
پزشک ازتون شرح حال میخواد تا محل دردهاتون و علائمتون رو بگید و یک سری تست فیزیکی ازتون میگیرن از جمله: تست لگن، سونوگرافی، امآر آی و لاپاروسکوپی که لاپاراسکوپی تشخیص قطعی رو نشون میده.
درمان:
بسته به شدت و تشخیص پزشک و موافقت بیمار درمان دارویی یا عمل جراحی.
- درمان دردها: مسکنهای غیراسترويیدی اوتیسی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن
- هورمون تراپی: مثل ضدبارداریهای خوراکی یا گنادوتروپین ریلیسینگ هورمون آگونیست یا آنتاگونیست (Gn-RH) که باعث پایین اومدن سطح استروژن و مانع پریود میشن
- درمان پروژستینی: که میتونه به صورت قطعهای با لوونورجسترل باشه یا کاشت ضدبارداری در رحم، تزریق ضدبارداری یا قرصهای پروژستینی باشه
- مهارکنندههای آروماتاز: که باعث کاهش سطح استروژن در بدن میشن
- جراحی کانزرواتیو: برای کسانی که قصد بارداری دارن با جراحی ضایعات روبرمیدارن
پس در وهله اول تشخیص زود هنگام مهمه و در وهله دوم انتخاب روش درمانی صحیح توسط پزشک.
اگر تجربه ای در این زمینه دارید خوشحال میشم کامنت بذارید امیدوارم این پست به کمکتون بیاد.
حالا اصلا دلیل اندومتریوز چیه؟
-اگرچه دلیل اصلی این مشکل مشخص نیست، اما عوامل زیر موثر هستن:
- رتروگرید منستروشن: که خون قاعدگی که حاوی سلولهای بافت اندومتر هستش به جای خارج شدن از بدن از طریق لوله فالوپ به عقب برگرده و به حفره لگنی برسه. در نتیجه سلولهای بافت اندومتر به دیوارهها و سطوح اندامهای داخل لگن میچسبن و رشد میکنن و ضخیم میشن و با سیکل قاعدگی خونریزی میدن.
- دگرگونی سلولهای پریتونئال: یا تئوری القائی. گفته میشه هورمونها یا فاکتورهای ایمنی باعث دگرگونی سلولهای تشکیلدهنده سمت داخلی شکم به سلولهای شبه اندومتریال میشن.
- دگرگونی سلولهای امبریونیک (جنینی): هورمونهایی از جمله استروژن میتونن باعث تغییر سلولهای جنینی (منظور سلولهایی در مراحل اولیه تکامل هست) به سلولهای شبه اندومتر در زمان بلوغ بشن.
- اسکار ایجاد شده به هنگام عملهای جراحی: مثلا بعد از عمل هیسترکتومی ممکنه سلولهای اندومتر به قسمت عمل شده بچسبن و ایجاد اندومتریوز کنن.
- ترنسپورت سلولهای اندومتر: انتقال توسط عروق خونی و جریانهای بافتی مثل لنف ممکنه باعث انتقال سلولهای اندومتر به بخشهای دیگری از بدن بشه.
- اختلالات سیستم ایمنی: مشکلات سیستم ایمنی میتونه باعث بشه که بدن نتونه قدرت تشخیص داشته باشه تا بتونه بافت شبه اندومتر تشکیل شده خارج رحم رو شناسایی و نابود کنه.
